Chuyên đề dạy tính nhẩm, tính nhanh môn toán lớp 4

Mục đích, yêu cầu dạy tính nhẩm, tính nhanh môn Toán ở Tiểu học:
Để góp phần hoàn chỉnh kiến thức, chuẩn bị cho các em tiếp tục học tập ở các lớp trên. Việc giảng dạy môn Toán cần phải đạt được các mục đích sau:
+ Học sinh phải nắm vững các kiến thức, kỹ năng của môn Toán.
+ Học sinh có kỹ năng vận dụng các kiến thức đã học vào giải Toán và đời sống.
+ Góp phần quan trọng trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, suy luận, giải quyết vấn đề, phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt sáng tạo.
2 Những quy tắc tính nhẩm, tính nhanh:
2.1 Phép cộng:
Khi cộng nhẩm: 25 + 42; 26 + 64; 135 + 57; 149 + 76
Ta cộng như sau: 25 + 42 = ( 25 + 2 ) + ( 42 - 2)
= 27 + 40
= 67
26 + 64 = ( 26 - 6 ) + ( 64 + 6 )
= 20 + 70
= 90
Như vậy khi cộng nhẩm 2 số ta làm tròn chục một số cho dễ cộng bằng cách bớt ở số này bao nhiêu đơn vị thì thêm vào số hạng kia bấy nhiêu đơn vị. Nên bớt số đơn vị ở số có hàng đơn vị nhỏ hơn (Vì khi ta bớt ở số hạng này bao nhiêu đơn vị và đồng thời thêm vào số hạng kia bao nhiêu đơn vị thì tổng không đổi).
Hoặc ta có thể làm như sau:
135 + 57 = 135 + ( 55 + 2 )
= 135 + 55 + 2
= 190 + 2
= 192
149 + 76 = 149 + 75 + 1
= 149 + 1 + 75
= 150 + 50 + 25
= 200 + 25
= 225
Như vậy khi cộng nhẩm 2 số ta làm tròn chục 1 số cho dễ cộng (bằng cách mượn ở số hạng thứ 2).
2.2. Phép trừ:
Khi trừ nhẩm: 54 - 31; 79 - 47; 368 - 127; 495 - 232;
Ta trừ như sau: 54 - 31 = ( 54 - 1 ) - ( 31 - 1 )
= 53 - 30
= 23
79 - 47 = (79 - 7) - (47 - 7)
= 72 - 40
= 32
Như vậy khi trừ nhẩm, ta làm tròn chục số trừ cho dễ bằng cách bớt ở 2 số bị trừ và số trừ cùng 1 số bằng số đơn vị ở số trừ nếu hàng đơn vị của số trừ nhỏ hơn hàng đơn vị của số bị trừ.
Hoặc có thể làm như sau:
368 - 127 = (368 + 3) - (127 + 3)
= 371 - 130
= 241
495 - 232 = (495 + 8) - (232 + 8)
= 503 - 240
= 263
Như vậy khi trừ nhẩm, ta làm tròn chục số trừ bằng cách thêm ở 2 số bị trừ và số trừ cùng số.
2.3. Phép nhân:
a. Nhân nhẩm một số với 10; 100; 1000; ... ta chỉ việc thêm vào bên phải của số đó 1, 2, 3, ... chữ số 0.
b. Nhân nhẩm với 5, 25, 125.
Ta chú ý là: 5 = 10 : 2; 25 = 100 : 4; 125 = 1000 : 8
Từ đó ta có ví dụ nhân nhanh sau:
27 x 5 = 270 : 2 = 135
27 x 25 = 2700 : 4 = 675
27 x 125 = 27000 : 8 = 3375
c. Nhân nhẩm với 15.
Muố nhân 1 số với 15 ta lấy số đó nhân với 10 rồi cộng với số nhân 10 chia cho 2.
VD: - 36 x 15 = 360 x 10 + 360 x 10 : 2 = 360 + 180 = 540
- 87 x 15 = 870 x 10 + 87 x 10 : 2 = 870 + 435 = 1305
- 97 x 15 = 970 x 10 + 97 x 10 : 2 = 970 + 485 = 1455
d. Nhân nhẩm với 11.
- Muốn nhân nhẩm 1 số với 11 ta chỉ cần viết thêm số đó xuống dưới lùi về trái hoặc sang phải 1 chữ số rồi cộng kết quả lại.
Chẳng hạn: 1223 x 11.
Ta có thể viết:
1223 hoặc 1223
+ +
1223 1223
13453 13453
- Muốn nhân 1 số có hai chữ số với 11, chẳng hạn 43